«ستایش» نخستین بخش کتاب فارسی (۱) پایه دهم است: ابیاتی از الهینامه عطار نیشابوری در قالب مثنوی که با «به نام کردگار هفت افلاک» آغاز میشود. در این صفحه معنی بیت به بیت، معنی واژهها و آرایههای ادبی ستایش فارسی دهم را برای همه رشتهها (انسانی، تجربی، ریاضی و فنیوحرفهای) میخوانید.
- ستایش: به نام کردگار هفت افلاک (همین صفحه)
- درس ۱: چشمه
- درس ۲: از آموختن، ننگ مدار
- درس ۳: پاسداری از حقیقت
- درس ۵: بیداد ظالمان
- درس ۶: مهر و وفا
- درس ۷: جمال و کمال
- آزمون آنلاین فارسی پایه دهم
- آزمون تستی زبان فارسی دهم
- معنی «چندان تناوری و بلند»
آموزش ادبیات فارسی دهم انسانی
ستایش
ستایش (بیت اول)
اولین قسمت از کتاب مربوط است به ستایش .
(( به نام کردگار هفت افلاک که پیدا کرد آدم از کفی خاک ))
به نام : فعل شروع می کنم به قرینه حذف شده است .
کردگار : آفریننده ، کردگار
افلاک : آسمان ها ، جمع فلک ، چرخ ، سپهر
هفت افلاک : هفت آسمان ، هفت طبقه آسمان ، این گونه جمع بستن برای گذشته بوده و امروزه هفت فلک گوییم .
آرایه ها :
خاک اشاره و تلمیح به آفرینش انسان از خاک
معنی : سخنم را به نام آن خداوندی آغاز می کنم که آفریننده آسمان هاست . خداوندی که از مشتی خاک انسان آفریده .
ستایش (بیت دوم)
((الهی ،فضل خود را یار ما کن ز رحمت ، یک نظر در کار ما کن ))
فضل : بخشش
رحمت : مهربانی بخشایش و عفو مخصوص خداوند
یار و کار جناس ناقص اختلافی
فضل و رحمت در این بیت مراعات نظیر می باشند .
در این بیت کنایه داریم . نظر در کار کردن : توجه و عنایت کردن .
خداوندا رحمت خود را کمک و یاور قرار بده برای ما و با رحمت خود به کارها و کردار ما توجه کن
ستایش (بیت سوم)
((تویی رزاق هر پیدا و پنهان تویی خلاق هر دانا و نادان))
رزاق : بسیار رزق دهنده ، روزی دهنده
خلاق :آفریدگار ُ بسیار مولد (خلق کننده)
دو تلمیح در بیت وجود دارد . تضاد و مجاز نیز در بیت وجود دارد .
تلمیح به آن الله و هو رزاق
و هو الخلاق العظیم
تضاد و مجاز به ترتیب : دانا و نادان ،مجاز از همه انسان ها
ستایش (بیت چهارم)
((زهی گویا ز کام تو و زبانم تویی هم آشکارا هم نهانم))
زهی : افرین
کام ؛ سقف دهان را گویند مجاز از دهان
تضاد و مراعات نظیر در این بیت مشهود است .
تضاد : آشکارا و نهان
مراعات نظیر : زبان و کام و گویا!!
معنی : خداوندا چه خوب است که حرف زدن من با توست و تو باطن و ظاهر من می باشی . همه چیز از خدا بودن مفهوم آن است !!
ستایش (بیت پنجم تا نهم)
((چو در وقت بهار آیی پدیدار حقیقت ، پرده برداری ز رخسار))
پرده : روی بند،حجاب
پدیدار : آشکار
حقیقت : درستی ، به راستی و در حقیقت
کنایه و مراعات نظیر مشهود است !!پرده و رخسار مراعات نظیر هستند .
کنایه هم دیگه میدونید پرده برداشتن : آشکار کردن .
معنی : خداوندا ! زمانی که در فصل بهار اشکاری می شی در حقیقت مانند این هست که روی بند را از چهره خود برداشتی و آن را به همگان نشان می دهی .
((فروغ رویت اندازی سوی خاک عجایب نقش ها سازی سوی خاک))
فروغ : پرتو و روشنایی
نقش : شکل
عجایب نقش ها : مقلوب است و به معنی : نقش های عجیب
عجایب : جمع عجیب : چیز شگفت اور و عجیب
یک مجاز و یک جناس ناقص اختلافی
((گل از شوق تو خندان در بهارست از آتش رنگ های بی شمارست))
شوق: اشتیاق و دلبستگی
خندیدن گل : شکفته شدن آن
بی شمار : ناتوانی در شمارش یک چیز .
جابجایی ضمیر در مصرع دوم : رنگ هایش -انش
حسن تعلیل برای شکوفا شدن گل
گل هم استعاره و هم تشخیص
مراعات نظیر داریم میان گل و بهار
معنی : خداوندا ، گل به سبب آرزومندی و دل بستگی به تو در بهار شکوفا می باشد و به خاطر داشتن اشتیاق به تو رنگ های ناشمار دارد (شمردنی نیست )
((هر آن وصفی که گویم بیش از آنی یقین دانم که بی شک جان جانی ))
وصف : تشریح توصیف ستایش
جان جان : ذات حق تعالی
یقین : اطمینان
خداوندا ! ﻫﺮ عبادتی و ﺗﻮﺻﻴﻔﻲ ﻛﻪ در وصفت ﺑﮕﻮﻳﻢ ، ﺗﻮ از آن بهتر هستی و ﻣﻦ ﻣﻄﻤﺌﻦ ﻫﺴﺘﻢ ﻛﻪ ﺑﻲ ﺗﺮدﻳﺪ ذات حق تعالی ﻫﺴﺘﻲ .
((نمی دانم، نمی دانم ،الهی تو دانی و تو دانی ، آن چه خواهی))
معنی : پروردگارا ذهن من از درک بزرگیت ناتوان است و تنها تو هستی که به رازها آگاهی .
سوالات متداول
ستایش فارسی دهم از کیست؟
از الهینامه عطار نیشابوری.
قالب ستایش فارسی دهم چیست؟
مثنوی؛ هر بیت قافیه جداگانه دارد.
مفهوم کلی ستایش چیست؟
ستایش خداوند آفریننده و روزیدهنده، و ناتوانی انسان از شناخت و وصف کامل او.
