صبا بر آن سر زلف ار دل مرا بینی
ز روی لطف بگویش که جا نگه دارد

ای باد صبا، اگر دل مرا اسیر زلف یار دیدی، لطفاً با ملایمت و نرمی به یارم بگو که جایگاه من عاشق را حفظ کند و نسبت به من بی مهر نباشد.

معنی واژگان:‌ صبا: بادی که از شمال شرقی می‌وزد، باد بهاری، ای صبا، منادا (= ای باد صبا) /  صبا و سبا (نام یک شهر): هم آوا / زلف: موی بلند جلوی سر/ ار: اگر/ از روی: به خاطر، همراه با / لطف: ملایمت و نرمی و مهربانی

آرایه های ادبی: ای صبا: تشخیص (باد صبا در ادبیات فارسی، نقش پیام رسان میان عاشق و معشوق را دارد) / سر و زلف و دل و روی: تناسب / سر: ایهام تناسب ۱) نوک ۲) کله (در معنای دوم با زلف و روی تناسب دارد) / دل در سر زلف بودن: کنایه از عاشق زلف یار بودن / روی: ایهام تناسب، ۱) به خاطر ۲) چهره (در معنای دوم با زلف و سر تناسب دارد) / جا نگه دارد: کنایه از وفادار باشد، حق دوستی را ادا کند / واج آرایی: «ر»

چو گفتمش که دلم را نگاه دار چه گفت؟
ز دست بنده چه خیزد؟ خدا نگه دارد

هنگامی که به یارم گفتم دلم را نگه دار (عشقم را زیر پا نگذار و دلم را نشکن) چه پاسخی داد؟ او گفت: از دست بنده کاری برنمی‌آید. خدا آن را نگه دارد.

معنی واژگان:‌ چو: هنگامی که / مرجع ضمیر ش در گفتمش: دلبر است / خیزد: بلند می‌شود = بر می‌آید (بن ماضی: خاست ؛ بن مضارع:‌ خیز)

آرایه های ادبی: دلم را نگاه دار: کنایه از وفادار باش، دلم را نشکن/ دست: مجاز از توان و نیرو / خاستن: بلند شدن / ز دست بنده چه خیزد: پرسش انکاری/ خدا نگه دارد: تلمیح به آیه «توکلّتُ علی الله» / دست، دل: تناسب

سر و زر و دل و جانم فدای آن یاری
که حق صحبت مهر و وفا نگه دارد

جان و دارایی و احساس و همه هستی ام فدای آن یاری که حق دوستی را ادا کند و نسبت به من وفادار باشد.

معنی واژگان:‌ زر: طلا / یار: دلبر / مهر: عشق، مهربانی 

آرایه های ادبی: سر: مجاز از جان / زر: مجاز از دارایی / دل: مجاز از عشق و احساس / سر و زر و دل و جانم: مجاز از همه هستی ام / سر، زر: جناس / سر، دل، جان: تناسب / مهر و وفا: ایهام تناسب ۱) محبت و وفاداری ۲) مهر و وفا نام دو دلداده در داستان‌های عاشقانه / حق صحبت نگه داشتن: کنایه از وفادار

غبار راهگذارت کجاست تا حافظ
به یادگار نسیم صبا نگه دارد

گرد و خاک راهی که از آن می گذری کجاست تا حافظ آن را به عنوان یادگاری از باد صبا نگه دارد.

معنی واژگان:‌ راهگذار: رهگذر، محل عبور / حافظ: تخلّص، نام هنری

آرایه های ادبی: غبار راه را به یادگار نگه داشتن: کنایه از شدت ارزشمندی یار / واج آرایی: «ا»، «ر»