اگر فعل شرط یا جواب شرط مضارع باشند، تغییراتی در ظاهر آنها ایجاد می‌شود
یادآوری
فعل‌های ماضی هیچ‌گاه شکل ظاهری‌شون تغییر نمیکنه

فعل شرط و جواب شرط مجزوم هستند. یعنی:

• حرکت آخر فعل مضارع(ضمّه) در صیغه‌های زیر تبدیل به ساکن میشه.
  هو (للغائب)
  هی (للغائبة)
  أنت (للمخاطب)
  أنا (للمتکلم وحده)
  نحن (للمتکلم مع الغیر)
  نکته مهم:
  اگر فعل مضارع از یکی از این صیغه‌ها فعل شرط یا جواب شرط باشد و بلافاصله بعد از آن در جمله یک اسم “ال” دار بیاید، حرکت “ساکن” آخر فعل تبدیل به “کسره” می‌شود.
  مثال:
  مَــن یَــرحــَمِ الـمـظــلــومــیــن یــرحَــمــه الـلـه >> یَــرحــَمِ فعل شرط است و باید آخرش “ساکن” بگیرد ولی جون بعد از آن اسم “ال” دار آمده “ساکن” آخر فعل به “کسره” تبدیل شده.
• در صیغه‌های زیر “ن” آخر فعل حذف میشه
  هما (للغابَینِ)
  هما (للغابتَینِ)
  هم (للغائبینَ)
  آنتِ (للمخاطبة)
  انتما
  أنتم (للمخاطبینَ)
  مثال:
  إن تَــنــصُــروا الـلـه یــنـصـرکـم >> تَــنــصُــروا فعل شرط از صیغه للمخاطبینَ است،باید مجزوم شود در نتیجه “ن” آخر آن حذف شده.
• البته در صیعه‌های زیر هیچ تغییری ایجاد نمی‌کنه
  هنَّ (للغائبات)
  أنتنَّ (للمخاطبات)
  مثال:
  إن تُــعَـلِّمن الـطـالــبـات فـلکنَّ احـتـرام عـنـدهُنَّ >> تُــعَـلِّمن فعل شرط از صیغه للمخاطبات است،باید مجزوم شود ولی “ن” آخر آن حذف نشده.

🌸ترجمه فعل شرط و جواب شرط:

بهتر است فعل شرط را بصورت مضارع التزامی و فعل جواب شرط را بصورت مضارع اخباری ترجمه کنیم؛
مثال:
مَــن فَــکَّــرَ قَــبــل الـکــلام قَــلَّ خَــطَـوه >> هر کس پیش از سخن گفتن بیندیشد، خطایش کم می‌شود.

نکته مهم:

اگر فعل شرط و جواب شرط ماضی باشند، می‌توانیم آنها را ماضی ترجمه کنیم؛
مثال:
مَــن فَــکَّــرَ قَــبــل الـکــلام قَــلَّ خَــطَـوه >> هر کس پیش از سخن گفتن اندیشید، خطایش کم شد.

🌈نکات تکمیلی جمله شرطیه:

• جواب شرط علاوه بر فعل ماضی و مضارع، می‌تواند در یکی از حالت‌های زیر ظاهر شود:
  • فعل امر
    مثال:
    إن تــنــتــظــر رحــمـة الــلــه فَــارحَم الضــعــفا >> ارحَم(فعل امر) جواب شرط است
  • فعل نهی
    مثال:
    إذا تُــحــبّونَ الـصــدق فــی الآخــریــن فَــلـا تــکذبــوا >> لـا تــکذبــوا (فعل نهی) جواب شرط است
  • جمله اسمیه
    مثال:
    مــن یَــتَــوَکَّــل عــلــی الـلـه فَـهـو حــســبــه >> هـو حَــســبُــه(جمله اسمیه) جواب شرط استنکته مهم:
    وقتی جواب شرط در یکی از حالت‌های بالا ظاهر شود جتما با “فـَ” شروع می‌شود؛ به مثال‌ها دقت کنید.
• “من” و “ما” شرطیه را گاهی ممکن است با دیگر انواع “من” و “ما” [استفهام – موصول – نافیه] اشتباه بگیریم، از علامات “من” و “ما” شرطیه این است که در عباراتی با حداقل دو فعل می‌آیند و باعث مجزوم شدن فعل شرط و جواب شرط می‌شوند.
• من” را در جمله شرطیه به دو صورت می‌توان ترجمه کرد: (مورد اول دقیق‌تر است)
  1. هرکس
  2. کسی که
• “ما” را در جمله شرطیه به دو صورت می‌توان ترجمه کرد: (مورد اول دقیق‌تر است)
  1. هرچه
  2. چیزی که