تست هوش ریون؟!

تست هوش ریون (ماتریس‌های پیش‌رونده) یکی از معروف‌ترین و پرکاربردترین تست‌های هوش تصویری در جهان است.

از آنجا که انجام این تست به توانایی خواندن و نوشتن فرد وابسته نیست، کاربرد زیادی در سنجش هوش کودکان، افراد با مشکلات ذهنی، سالمندان و افراد بی‌سواد دارد.

وقتی صحبت از هوش می‌شود، معمولاٌ از معیاری به نام ضریب هوشی یا آی کیو نام برده می‌شود. تست‌های هوش از جمله آزمون ریون هم برای سنجش این معیار در افراد ابداع شده‌اند. اما:

• آی کیو دقیقاً چیست و چگونه محاسبه می‌شود؟
• آیا تنها یک نوع هوش داریم؟
• اعداد ضریب هوشی چه معنایی دارند؟
• ضریب هوشی نرمال چقدر است؟
• تست‌های هوش چه معایب و مزایایی دارند؟
• آیا ضریب هوشی بالا الزاماً موفقیت ما را در زندگی شغلی و تحصیلی تضمین می‌کند؟

آی کیو چیست؟

تست‌های هوش برای سنجش IQ یا ضریب هوشی ابداع شده‌اند. IQ (مخفف Intelligence Quotient) یا ضریب هوشی معیاری برای تعیین هوش افراد است که از طریق تست‌ IQ استاندارد مشخص می‌شود.

ضریب هوشی عددی است که هوش هر فرد را نسبت به سایر افراد یک جامعه می‌سنجد.

در سال ۱۹۰۴ دولت فرانسه تصمیم گرفت قواعد آموزشی جدید ایجاد کند. به همین دلیل به دنبال روشی برای ایجاد تمایز بین دانش‌آموزهای نرمال و دانش‌آموزانی که از همسن و سالان خود عقب مانده بودند می‌گشت.

هدف از این کار این بود که دانش‌آموزانی با هوش کمتر به مدارس خاصی بروند تا آموزش‌های ویژه‌ای دیده و در روند آموزش بقیه دانش آموزان خلل وارد نکنند.

در نتیجه روانشناسی به نام «آلفرد بینه» به همراه دانشجوی خود مامور این کار شدند. بینه معتقد بود که هوش افراد منعطف بوده و قابلیت تغییر دارد. بنابراین اگر به دانش‌آموزانی که روند رشد تحصیلی کندتری دارند آموزش‌های خاصی داده شود می‌توان هوش آن‌ها را بالاتر برد.

در نتیجهٔ این تحقیقات تست هوش بینه طراحی و به دولت فرانسه ارائه شد. بعد از این بود که کلمه IQ یا ضریب هوشی برای اولین بار وارد لغت‌نامه‌ها شد.

ضریب هوشی در واقع امتیازی است که مشخص می‌کند هوش یک فرد نسبت به سایر افراد جامعه در چه وضعیتی قرار دارد. این امتیاز از طریق انجام تست IQ استاندارد مشخص می‌شود.

چند نوع هوش داریم؟

بسته به رویکردی که هر روانشناس نسبت به هوش داشته است، دسته‌بندی‌های مختلفی از انواع هوش ارائه شده است. یک دسته‌بندی کلی از انواع هوش،«  هوش جاری» و «هوش متبلور» است. این دسته‌بندی توسط «ریموند کتل» مبدع <تست هوش کتل» ارائه شده است.

• هوش جاری: این هوش به توانایی استدلال و حل مسئله با استفاده از اطلاعات جدید اشاره می‌کند. به دلیل اینکه فرد برای استدلال باید خلاقیت داشته باشد و دارای ذهن منعطفی برای جاری شدن ایده‌های جدید باشد،‌ به آن هوش جاری گفته می‌شود.
• هوش متبلور: در مقابل هوش جاری، هوش متبلور را داریم که به دانش و توانمندی‌های پیشین فرد اشاره دارد. این دانش با کسب تجربه و در طول زندگی در وجود فرد شکل می‌گیرد.
• همچنین هوش هیجانی نیز وجود دارد. این هوش دارای مولفه‌های مختلفی است که می‌توان آن را با استفاده از تست هوش هیجانی که ریون بار-آن ارائه داده است اندازه گیری نمود.

• تست هوش ریون چیست؟

  بعد از ارائه تست هوش توسط بینه، تلاش‌های زیادی برای طراحی تست‌های هوش دیگر انجام شد؛ اما یک مشکل وجود داشت. بسیاری از این تست‌ها برای تعیین ضریب هوشی تفاوت‌های فرهنگی یا زبانی بین افراد مختلف را در نظر نمی‌گرفتند.

• (برای مثال تست ضریب هوشی که دارای سؤالات تاریخی است و افرادي كه در اين زمينه آموزش نديده‌اند قادر به انجام این تست نيستند.)گذشته از این انجام برخی از این تست‌ها برای افراد بی‌سواد هم غیرممکن بود. تست هوش Raven یا ماتریس‌های پیش‌رونده یک تست ضریب هوشی غیرکلامی است که برای سنجش هوش جاری و تفکر انتزاعی افراد استفاده می‌شود.
• غیرکلامی بودن این تست هوش باعث شد مشکلات زبانی و فرهنگی که در اجرای تست‌های قبلی وجود داشت رفع شود. سؤالات تست هوش ریون شامل الگویی از اشکال است که در قالب ماتریس‌های دو در دو، سه در سه و شش در شش ارائه شده‌اند.
• این تست آی کیو یک تست هوش تصویری به حساب می آید. در هر ماتریس، یک شکل جا افتاده و  با توجه به الگوی اشکال، باید پاسخ صحیح از بین گزینه‌های مختلف انتخاب شود.
• با افزایش تعداد سؤالات، سطح سختی هم بالاتر می‌رود.از آنجا که به‌کارگیری تست آی کیو ریون ساده و سؤالات آن مستقل از فرهنگ و توانایی‌های خواندن و نوشتن بود، محبوبیت زیادی پیدا کرد و مورد استفاده گسترده‌ای قرار گرفت.

• شکل‌گیری تست هوش ریون به چه زمانی برمی گردد؟

  تست هوش ریون اولین بار در سال ۱۹۳۸ توسط آقای «جان سی. ریون» در انگلیس ابداع شد.

• ریون عقیده داشت که اجرا و تفسیر نتایج تست‌های هوشی که تا آن زمان مورد استفاده قرار می‌گرفتند کار پرزحمتی بود.تست ماتریس‌های پیش‌رونده ریون در اصل برای تحقیق در زمینهٔ تاثیر ژتیک و محیط روی هوش ابداع شده بود.
• اما به‌مرورزمان مشخص شد که برای ارزیابی هوش عمومی افراد هم کاربردی است.
• از آن‌جا که این تست مستقل از فرهنگ است، تنها تاثیر ژنتیک را روی هوش ارزیابی می‌کند و از محیط تاثیر نمی‌گیرد.
• بد نیست سوالات تست هوش ریون گزینه ها را امتحان کنید.