جزوه ی فارسی ششم

( نهاد و گزاره ) :

 نهاد ، چیست ؟

نهاد ، کلمه یا گروهی از کلمات است که درباره ی آن خبر می دهیم . نهاد صاحب خبر است. قسمتی از جمله است که درباره ی آن خبر می دهیم.

– گزاره ، چیست؟

گزاره ، خبری است که درباره ی نهاد داده می شود. به عبارت دیگر )گزاره( گزارش خبر است.

*نکات قابل توجه در تشخیص نهاد و گزاره:

1- در تشخیص نهاد از پرسش « چه کسسی ؟» و « چه چیزی ؟» استفاده می کنیم. جواب این پرسش ها « نهاد » خواهد بود.

مثال:« هرگز نرسد به منزل عشق  /  بی بدرقه ی تو کاروان ها »

بازگردانی جمله :کاروان ها بدون بدرقه ی لطف تو،هرگز به مقصد نمی رسند.

چه چیزی؟ کاروان ها (نهاد)

مثال: « دامن پاکت ای فرشته ی مهر   /    باغ آیینه گون توحید است»

بازگردانی جمله :ای فرشته ی مهر(جمله ی بدون فعل) ، دامن پاکت باغ آیینه گون توحید است.

(چه چیزی ؟: دامن پاکت (نهاد)

2– بعد از جداسازی نهاد  ، بقیّه ی جمله گزاره است. در جمله های بالا:

– یارم ، چو قدح به دست گیرد ، بازار بت ها (زیبا رویان) شکست مخورد. (گزاره )

–  کاروان ها ، بدون بدرقه ی لطف تو،هرگز به مقصد نمی رسند.  (گزاره )

– دامن پاکت ، ای فرشته ی مهر، باغ آیینه گون توحید است. ( گزاره)

3- گاهی اوقات نهاد ممکن است یک کلمه یا بیش از یک کلمه باشد.

مثال:« هجوم فتنه های آسمانی   /   مرا آموخت علم زندگانی »

بازگردانی : هجوم فتنه های آسمانی (نهاد) – علم زندگانی را به من آموخت. (گزاره)

** در این نمونه نهاد یک واژه نیست.